Το φθινόπωρο του 1944, το τέλος ήταν πια ολοφάνερο. Ως τα Χριστούγεννα, η ΟΠΛΑ είχε εκτελέσει 13.500 Έλληνες...

Το φθινόπωρο του 1944, το τέλος ήταν πια ολοφάνερο. Οι Γερμανοί είχαν χάσει την Ιταλία και τη Ρουμανία από συμμάχους τους, και όταν ακόμα και η Τουρκία διέκοψε τις σχέσεις με το Γ' Ράιχ, οι δυνάμεις του Χίτλερ άρχισαν ν' αποσύρονται από την Ελλάδα. Οι τελευταίοι αποκαρδιωμένοι Γερμανοί έφυγαν από την Αθήνα στις 12 Οκτωβρίου. Την ίδια μέρα βρετανικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στον Πειραιά, περιμένοντας να βρούνε την Αθήνα αποκαΐδια. Απεναντίας, βρήκαν την πόλη άθικτη, τον πληθυσμό πετσί και κόκαλο, αλλά έξαλλο από χαρά. «Τρία μερόνυχτα», είπε κάποιος παρατηρητής, «πεινασμένοι, άρρωστοι άνθρωποι που φτύνανε αίμα διαδήλωναν άυπνοι, συνεπαρμένοι από 'να ομαδικό παραλήρημα, από τη χαρά της νεοαποχτημένης λευτεριάς».