Στροφή των ρώσο-κινεζικών τεκτονικών πλακών: Αποκαλώντας τη διάσπαση Κίνα-Ρωσία με το όνομά της.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και ο ομόλογος του από το Βιετνάμ Truong Tan Sang παρίστανται σε κοινή συνέντευξη Τύπου στη Μόσχα στις 27 Ιουλίου 2012. Η Ρωσία διεξήγε συνομιλίες σχετικά με το άνοιγμα ναυτικών βάσεων στον σύμμαχο της Μόσχας της σοβιετικής εποχής, το Βιετνάμ.

Καθώς η Κίνα και το Βιετνάμ οδεύονται ολοένα και περισσότερο προς μια κρίση, το Πεκίνο δεν χαίρεται ιδιαίτερα με την άρνηση του Κρεμλίνου να απαντήσει στη «αξονική στροφή» των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, ιδιαίτερα επειδή αναμένονταν ανταποδόσεις από την διπλωματική υποστήριξη της για τον εμπόλεμο σύμμαχο της Μόσχας στη Δαμασκό.

 Ο πολιτικός συμβολισμός της Ρωσίας που φιλοξένησε τον πρόεδρο του Βιετνάμ και τον υπουργό Εξωτερικών της Ιαπωνίας σχεδόν ταυτόχρονα, τον Ιούλιο, δεν πέρασε απαρατήρητος από κανένα, ούτε από τη Κίνα. Ανιχνεύοντας την ψυχρολουσία στις σινο-ρωσικές σχέσεις, ο Πρέσβης Bhadrakumar ρίχνει φως σε αυτό το ζήτημα.

Ένας τρόπος για να θέσουμε ότι τα πράγματα στις σχέσεις  Κίνα-Ρωσίας έχουν χαλάσει, θα ήταν να πούμε ότι δεν πρόκειται πλέον για τόσο θερμή σχέση, όπως ήταν κάποτε.
Ένας άλλος τρόπος  θα ήταν να παραθέσω το τραγούδι του Άριέλ σχετικά με τον «πνιγμένο πατέρα» του Φερντινάντ στο έργο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ Η Τρικυμία ,

«Σε βάθος απύθμενο κείται ο γονιός σου.

Τα οστά του γινήκαν κοράλλια

κι εκεί που ήταν πρώτα οι βολβοί των ματιών του,

δυο κάτασπρα μαργαριτάρια. ...».

Η Κίνα φαίνεται να προτιμά την πρώτη επιλογή προς το παρόν, ενώ εφιστά την προσοχή της στην ανεύρεση της αλήθειας σχετικά με την «ολοκληρωμένη στρατηγική συνεργασία και εταιρική σχέση» με τη Ρωσία. «Η κάποτε θερμή σινο-σοβιετική σχέση μπορεί να αναβιώσει»   -αυτό ήταν ο ενδιαφέρον τίτλος ενός άρθρου που εμφανίστηκε στις κορυφαίες κινεζικές εφημερίδες στις 22 Αυγούστου.

Το περίεργο άρθρο περιείχε μια σύνοψη της ανόδου και της πτώσης της φιλίας μεταξύ της κομμουνιστικής Κίνας και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, εξηγώντας πως το ταξίδι της τελευταίας στον «δρόμο του ρεβιζιονισμού» ήταν ο «αποφασιστικός παράγοντας» για την τελική ρήξη της σχέσης».

Ακόμα πιο συναρπαστικό ήταν ότι το άρθρο εμφανίστηκε στον απόηχο αυτού που φαίνεται να ήταν ένας πολύ ευαίσθητος γύρος διαβουλεύσεων στη Μόσχα από τον  Σύμβουλο του κινέζικού Κράτους Dai Bingguo στις 20 Αυγούστου.

Χρειάστηκε μια δεκαετία για την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών να πείσει τους αποδέκτες της στην Ουάσιγκτον ότι η σχέση Μόσχα-Πεκίνο είχε αρχίσει να ξεφτίσει άσχημα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 και εμφανιζόταν μια σινο-σοβιετική διακοπή σχέσεων, και ότι αναπτυσσόταν μια τελείως διαφορετική στρατηγική κατάσταση. Ούτε η σοβιετική ούτε η κινεζική πλευρά είπαν λέξη για το τι συνέβαινε πίσω από τη σκηνή, αν και «η σινο-σοβιετική αίρεση στις τάξεις της CIA είχε ήδη ξεκινήσει από το 1952», όπως αναγνώρισε αργότερα με περηφάνια η κατασκοπική εταιρία.

Εκπληκτική ειλικρίνεια

Η Μόσχα εξακολουθεί να διατηρεί σε μεγάλο βαθμό αυτή τη παλιά παράδοση της σιωπηλής υπεκφυγής, όταν πρόκειται για τις σχέσεις της Ρωσίας με την Κίνα. Όμως, από την πλευρά της, η Κίνα άλλαξε. Έχει γίνει φλύαρη   -σχεδόν όπως και οι υπόλοιποι από μας-   όταν μιλάει για τα προβλήματα της ζωής. Και έχει αρχίσει πλέον να λέει σε όποιον ενδιαφέρεται να ακούσει (ιδίως, εύλογα, οι αποδέκτες στην Ουάσιγκτον), όπως μπορεί, ότι τα πράγματα δεν είναι όλα ρόδινα όπως αφήνει να εννοηθεί η ρητορική στη σινο-ρωσική σχέση.

Η  People’s Daily  σε έκτακτο άρθρο την περασμένη Παρασκευή «αποχαρακτήρισε»  τη φύση της ευαίσθητης αποστολής του Dai στη Μόσχα τον περασμένο μήνα. Πρέπει να ήταν μια προμελετημένη απόφαση επειδή ο Dai αναφέρεται απευθείας στον Πρόεδρο Hu Jintao. Είναι λογικό να πιστέψουμε ότι ο απολογισμός της αποστολής του Dai στη Μόσχα ολοκληρώθηκε και ότι βγήκαν σημαντικά συμπεράσματα.

Το άρθρο επισημαίνει ότι οι διαβουλεύσεις του Dai στη Μόσχα πραγματοποιήθηκαν με φόντο την «ανησυχητική» κατάσταση της ασφάλειας στην περιφέρεια της Κίνας μετά τη στρατηγική «πράξη επανεξισορρόπησης» της Ουάσιγκτον, η οποία στοχεύει κυρίως το Πεκίνο. Ωστόσο, προς απογοήτευση του Πεκίνου, ο Dai προφανώς κατέληξε να είναι  «πιο πρόθυμος από τον Ρώσο ομόλογό του [ο Νικολάι Ratrushev, γραμματέας του Συμβουλίου Ασφάλειας της Ρωσίας] για να συζητήσουν την αμοιβαία υποστήριξη σε «θεμελιώδη ζητήματα» της εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας».

Η  People’s Daily  υπογράμμισε ότι και στο πλαίσιο της στρατηγικής του περιορισμού των ΗΠΑ προς την Κίνα, το Πεκίνο βλέπει τη Ρωσία «ως τη μόνη υπολογίσιμη χώρα που δεν είναι μέρος της στρατηγικής μήτρας της Ουάσιγκτον» και μάλιστα «πολλοί στην Κίνα παροτρύνουν μια συμμαχία με τη Μόσχα»  -παρόλο που «φαίνεται να υπάρχει ένα εξίσου ισχυρό αντεπιχείρημα [στο Πεκίνο] για επιφύλαξη».

Εν ολίγοις, η Κίνα αντλεί ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με τους δεσμούς της με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ. Εν πάση περιπτώσει, το άρθρο υπογράμμισε ότι κατά τη διάρκεια των συνομιλιών με τον Dai, ο Ratrushev  «εμφανίστηκε πιο αόριστος όταν μίλαγε για «συναίνεση» για πολλά σημαντικά θέματα».  
Με άγγιγμα πικρού σαρκασμού, το σχόλιο προσθέτει:

«Η στάση της Ρωσίας είναι κατανοητή, αφού η Μόσχα εξετάζει τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν αρέσει στη Δύση, αλλά είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να έχει μια πιο σταθερή σχέση με την Ουάσιγκτον. Αυτός είναι ο λόγος που ο Πούτιν διαχειρίζεται προσεκτικά τις σχέσεις με τις ΗΠΑ: εκτροπή της κριτικής στα ρωσικά εσωτερικά θέματα, ενώ επιτρέπει στο ΝΑΤΟ να περάσει τον εφοδιασμό του από το έδαφός της προς το Αφγανιστάν και συμμετέχοντας στο μεγαλύτερο ναυτικό γυμνάσιο «Χείλος του Ειρηνικού» που έγινε ποτέ υπό την αιγίδα των ΗΠΑ τον Ιούλιο στη Χαβάη.

« Για μια σειρά από λόγους, μια σινορωσική συμμαχία, όπως φαινόταν στη δεκαετία του 1950 είναι εκτός θέματος, εκτός αν τα κεντρικά συμφέροντα των δύο θίγονται ταυτόχρονα από τρίτο μέρος. Αυτό δεν σημαίνει κατ 'ανάγκη όμως ότι, οι δύο δεν θα πρέπει να συνεργαστούν στρατηγικά».

Η άμεση αναφορά στον Πούτιν είναι αξιοσημείωτη. Ο σχολιασμός συμπεράνει με εκπληκτική ειλικρίνεια ότι ακόμη και μια «κανονική» σχέση που «επιτρέπει σημαντική απόσταση» μεταξύ της Κίνας και της Ρωσίας μπορεί να διατηρηθεί μόνο με «πολιτική σοφία και ρεαλιστικές ικανότητες», δεδομένης της ρευστότητας «τόσο στις εγχώριες όσο και στις εξωτερικές υποθέσεις».

Με απλά λόγια, η κατώτατη γραμμή είναι ότι οι σχέσεις με βάση τη λεγόμενη στρατηγική εταιρική σχέση «δεν μπορεί, και δεν πρέπει, να θεωρείται δεδομένη». 
Η πραγματικότητα είναι ότι οι λαοί των δύο χωρών «φαίνεται ότι ενδιαφέρονται περισσότερο να κοιτάξουν προς τη Δύση παρά η μια προς την άλλη».  Χωρίς αμφιβολία, πρόκειται για μια πρόταση που απευθύνεται άμεσα στο Κρεμλίνο ότι η ευθύνη βαρύνει τις δύο ηγεσίες να προβούν σε κάποια διόρθωση της πορείας.

Εξάλλου, ενώ βρισκόταν στη Μόσχα, σε μια αποκλειστική συνέντευξη με τη ρωσική κυβερνητική εφημερίδα Rossiyiskaya Gazeta , ο Dai επισήμανε επίσης ότι η εστίαση της σχέσης Κίνας-Ρωσίας κατά την προσεχή περίοδο θα έπρεπε να είναι για τις δύο χώρες να επεκτείνουν τη αμοιβαία πολιτική υποστήριξη τους για «πυρήνα ζητήματα, όπως η προστασία της εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας», τα οποία, υπενθύμισε ο ίδιος με επιμονή, συμφώνησε ο Κινέζος πρόεδρος Χου Ζιντάο με τον Πούτιν στις συναντήσεις τους.

Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε ότι το Κρεμλίνο δεν έδωσε μέχρι σήμερα καμία απάντηση για την επίκληση του Πούτιν από τον Dai κατά την επίσκεψή του στη Μόσχα, σπάζοντας την συνήθη πρακτική της μετά από αυτές τις συναντήσεις υψηλού επιπέδου. Ωστόσο, οι οξυδερκείς παρατηρητές δεν θα μπορούσαν να εκπλαγούν.  Αισθάνονταν ήδη από καιρό ότι κάτι δεν πήγαινε καλά στη σινο-ρωσική σχέση, παρά την ρητορική ή ακόμα παρά την υπέροχη χημεία που εμφάνισαν η Μόσχα και το Πεκίνο στο Turtle Bay (γειτονιά της Νέας Υόρκης, έδρα του ΟΗΕ) τους τελευταίους μήνες, όταν καθάρισαν τη Δύση δύο φορές με διπλό βέτο στα ψηφίσματα του Σ.Α. του ΟΗΕ για τη Συρία.

Το Πεκίνο υποστήριξε τη Ρωσία για το θέμα της Συρίας, αν και δεν έχει βάσεις στη Συρία ούτε ειδικά συμφέροντα να προστατέψει, χωριστά από το γεγονός ότι δεν είναι σύμμαχος με το καθεστώς του αλ-Άσαντ. 
Αλλά όταν ήρθε η κατάσταση στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, καθώς οι εντάσεις άρχισαν να τεντωθούν επικίνδυνα ανάμεσα στην Κίνα από τη μία πλευρά και τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία από την άλλη, η Ρωσία δεν ήταν πουθενά.

Μάχωντας σε κατηγορία πάνω από το βάρος της

Όχι ότι η Μόσχα πιάστηκε αδιάβαστη για την ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού. Αντιθέτως, μια σταθερή ροή αναφορών των ρωσικών μέσων ενημέρωσης τους τελευταίους μήνες συνέχισε να δώσει εξαιρετικά ανησυχητικά προγνωστικά  για μια πιθανή ανάφλεξη που προέκυψε από την αντιπαλότητα ΗΠΑ-Κίνα. Τα ρώσικα επίσημα μέσα ενημέρωσης, στην πραγματικότητα, έδιναν με αρκετή δημοσιότητα τις πρόσφατες αναφορές της Wall Street Journal  σχετικά με την εγκατάσταση του συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας των ΗΠΑ στην Ιαπωνία και εκτιμούσαν ότι η Ουάσιγκτον είχε επιτύχει την απόλυτη πυρηνική υπεροχή έναντι της Κίνας και ότι η ικανότητα δεύτερης πυρηνικής επίθεσης της τελευταίας δεν υπάρχει πλέον στην πραγματικότητα.

Αλλά η επίσημη Μόσχα διατήρησε εκκωφαντική σιωπή σχετικά με τις εντάσεις στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού. Ακόμα και μετά την επίσκεψη του Dai, η σιωπή δεν έσπασε. Από την άλλη πλευρά, ο Fyodor Lukyanov, σχολιαστής της Μόσχας στο επίσημο  πρακτορείο ειδήσεων Novosti , έγραψε τρεις ημέρες μετά την επίσκεψη του Dai στη Μόσχα ότι η Ρωσία παίζει ενεργό ρόλο στη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού   - αυτό του έντιμου διαμεσολαβητή των εδαφικών διαφορών της περιοχής.

Ισχυρίστηκε ότι η Μόσχα θα μπορούσε να συμβάλει στην κατάσταση στη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού με την τεράστια «ευρωπαϊκή εμπειρία» της στην επίλυση των συγκρούσεων κατά τη διάρκεια της εποχής του Ψυχρού Πολέμου. 
Για να παραθέσω τον Lukyanov,  «η πλειοψηφία αυτών των συγκρούσεων  [που περιλαμβάνουν την Κίνα, τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, κ.λπ.] είναι εξαιρετικά συγκεχυμένες και δυσεπίλυτες, και μια απόφαση να υποστηρίξει την μία από τις πλευρές θα έχει λιγότερο να κάνει με την ιστορική αλήθεια παρά με ακατέργαστες πολιτικές».

Ως εκ τούτου, εξορθολόγησε τη ρωσική πολιτική:

«Υπό το φως της παγκόσμιας μετατόπισης της επιρροής της  προς τα ανατολικά, η Ρωσία απλά δεν μπορεί να αγνοήσει τη θέση της ως δύναμη του Ειρηνικού, και η παρουσία της στην Ασία ως σημαντικός παίκτης  είναι ζωτικής σημασίας. Ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό το καθεστώς είναι να χρησιμοποιήσει τα πλεονεκτήματα της «μεταβατικής» θέσης της ως ευρω-ασιατική δύναμη ... Για να ενισχύσει την επιρροή της, η Ρωσία θα πρέπει να είναι πολύ πιο δραστήρια στην Ασία και να  προσανατολιστεί η ίδια όχι μόνο μέσω Κίνας, με όλη τη σημασία της για τη Ρωσία, αλλά σε ολόκληρο το φάσμα των συμφερόντων και ευκαιριών στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού   -από την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και τις Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι την Ινδονησία και την Αυστραλία».

Μπορεί να φαίνεται στους εξωτερικούς παρατηρητές ότι η Ρωσία φιλοδοξεί να αγωνιστεί στη κατηγορία πάνω από το βάρος της στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού, αλλά, αντίθετα, η Μόσχα βρίσκεται με κάθε σοβαρότητα σε μια δυναμική πορεία, πεπεισμένη ότι «μεταφέρει αρκετό βάρος στην Ασία για να κάνει τη διαφορά». Κατά την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου, σε μια ασυνήθιστη διπλωματική κίνηση, η Μόσχα φιλοξένησε τον Βιετναμέζο Πρόεδρο και τον υπουργό Εξωτερικών της Ιαπωνίας σε επικαλυμμένες επισκέψεις.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και ο ομόλογός του Koichiro Gemba της Ιαπωνίας πραγματοποιούν κοινή συνέντευξη τύπου μετά τη συνάντησή τους στη πόλη θέρετρο της Μαύρης Θάλασσας Σότσι, Ρωσία, στις 28 Ιουλίου 2012.

Ο πολιτικός συμβολισμός του προέδρου του Βιετνάμ και του υπουργού Εξωτερικών της Ιαπωνίας που έφτασαν σε ρωσικό έδαφος για συνομιλίες, σχεδόν ταυτόχρονα, ενώ η περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού έπαιρνε φωτιά, δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος από το Πεκίνο. 

Ενώ η κινεζική θέση είναι ότι η διαφορά για τις Κουρίλες Νήσους δεν προσφέρει μια εύκολη λύση και θα συνεχίσει ανασταλτικά να εμποδίζει τις προοπτικές μιας αρρενωπής συνεργασίας Ρωσίας-Ιαπωνίας οποτεδήποτε σύντομα, η πρόσφατη ρωσική δημιουργία στρατηγικών σχέσεων, ιδιαίτερα στον τομέα της στρατιωτικής συνεργασίας με το Βιετνάμ, προκαλεί ανησυχία στο Πεκίνο.

Η Κίνα ανησυχεί ιδιαίτερα για τις προσπάθειες της Ρωσίας να επιστρέψει στη ναυτική βάση στο Cam Ranh Bay και για την ανάδειξη του Βιετνάμ ως «δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικών όπλων στον κόσμο» και την πιθανότητα οι δυο διπλωματικές κινήσεις να ενισχύει η μια την άλλη σε ένα στρατηγικό αγκάλιασμα που λειτουργεί εις βάρος του Πεκίνου στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας. 
Αλλά το Πεκίνο παίζει σκόπιμα με τις ρωσικές κινήσεις στο Βιετνάμ, επιλέγοντας να τις ερμηνεύσει ως κατευθυνόμενες λιγότερα κατά των κινεζικών συμφερόντων, παρά περισσότερο ως θέμα της «επιστροφής» της μετα-σοβιετικής Ρωσίας στην Νότιο-Ανατολική Ασία   -κάτι που θα έπρεπε να αφορά περισσότερο τις ΗΠΑ και την ASEAN παρά την Κίνα.

Η  People’s Daily  επισημαίνει ότι ο «ρωσικός σύνδεσμος» επιτρέπει στο Ανόι να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ από πλεονεκτική θέση, αλλά επίσης και να επιβεβαιώσει τον ηγετικό του ρόλο στο πλαίσιο του ASEAN, που θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην περιφερειακή ενότητα της συμμαχίας. 

Παραθέσω ένα απόσπασμα από το σχόλιο (γραμμένο μετά την επίσκεψη του προέδρου του Βιετνάμ στη Ρωσία),

Το Βιετνάμ υποσχέθηκε ότι θα ξαναδώσει στη Ρωσία την ναυτική βάση του Cam Ranh Bay, ως σταθμό υλικής και τεχνικής υποστήριξης, και είπε ότι αυτό θα ενισχύσει τη διμερή στρατιωτική συνεργασία.

«Η άδεια χρήσης της ναυτικής βάσης του Cam Ranh Bay πάλι σημαίνει ότι η Ρωσία κερδίζει μια θέση για να επεκτείνει την επιρροή της στη Νοτιοανατολική Ασία. Ο Ρώσος στρατιωτικός αναλυτής πιστεύει ότι αυτό μπορεί να προκαλέσει τη δυσαρέσκεια και την υποψία των ΗΠΑ για τις πολιτικές της Ρωσίας.  Ως αποτέλεσμα, οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσία, ΗΠΑ-Βιετνάμ θα επηρεαστούν. Από την άλλη πλευρά, η πρώην Σοβιετική Ένωση είχε υποστηρίξει κάποτε το Βιετνάμ να ασκήσει τον ηγεμονισμό του στην Κεντρική Νότια Χερσόνησο. Επομένως, η επιστροφή της Ρωσίας θα προκαλέσει αναπόφευκτα ψυχολογικό αντίκτυπο στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας ... και ορισμένες χώρες μπορούν να λάβουν αντίμετρα για τον περιορισμό του Βιετνάμ να επιχειρήσει να «πάρει το προβάδισμα» στην ASEAN. Η ASEAN για άλλη μια φορά έπεσε σε δύσκολους καιρούς».

Melkulangara Κ. Bhadrakumar                                                            Μέρος Α'

Έλλειμμα εμπιστοσύνης

Σαφώς, έχουν προκύψει σοβαρά προβλήματα στους δεσμούς Κίνα-Ρωσία και η ωραία ρητορική δεν μπορεί να καλύψει αυτή την αναπτυσσόμενη πραγματικότητα. Η γραμμή βάθους είναι ότι, εάν ορισμένοι αφελείς στο εξωτερικό είχαν σκεφτεί ποτέ ότι μια συμμαχία Ρωσία-Κίνα κατά της «ιμπεριαλιστικής ηγεμονίας» των ΗΠΑ ήταν το φυσικό πράγμα που θα συνέβαινε στη σύγχρονη παγκόσμια κατάσταση, είναι τελείως λανθασμένοι.

Επανεξετάζοντας τους τέσσερις μήνες της προεδρίας Πούτιν, καθίσταται προφανές ότι η Gazprom είναι πάντα σε επιφυλακή για να ενισχύσει τη συνεργασία της με άλλες χώρες, αλλά το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για την προμήθεια φυσικού αερίου από τη Ρωσία προς την Κίνα συνεχίζεται και η Μόσχα δεν βιάζεται να καταλήξει σε συμφωνία. Από την πλευρά του, το Πεκίνο φαίνεται επίσης να έχει πάρει το μήνυμα ότι οι προσδοκίες του ότι ο Πούτιν θα επιτάχυνε τις διαπραγματεύσεις για το μέγα deal του φυσικού αερίου μετά την επιστροφή του στο Κρεμλίνο αποδεικνύονται μη ρεαλιστικές. Το Πεκίνο αισθάνεται ότι δεν έχει σημασία ποιος καταλαμβάνει το Κρεμλίνο, υπάρχει μια αξιοσημείωτη συνέπεια στις προτεραιότητες της πολιτικής της ρωσικής ελίτ, οι οποίες επικεντρώνονται στην ένταξη της Ρωσίας στον δυτικό κόσμο.

Πράγματι, αυτό που συμπεράνει κανείς τελικά είναι ότι υπάρχει αυξανόμενο έλλειμμα εμπιστοσύνης μεταξύ του Πεκίνου και της Μόσχας. Η Ρωσία έρχεται σε δύσκολη θέση όταν πρόκειται για την ανάπτυξη της Σιβηρίας και της Άπω Ανατολής. Το λογικό θα ήταν να προσελκύσει ξένες επενδύσεις από τις μεγάλες οικονομικές δυνάμεις και να ενταχτούν στην περιοχή με τη δυναμική αγορά της Ασίας-Ειρηνικού. Όμως, η Ιαπωνία παραμένει χλιαρή, εν αναμονή της επίλυσης της διαφοράς για τις Κουρίλες και η Νότια Κορέα από μόνη της έχει περιορισμούς για να είναι η ατμομηχανή της ανάπτυξης στη Σιβηρία ή τη ρωσική Άπω Ανατολή.

Η Ινδία κείται πολύ μακριά. Παραμένει η Κίνα, που ανυπομονεί να ξεκινήσει την ανάπτυξη του εμπορίου και των επενδύσεων στη Σιβηρία και τη ρωσική Άπω Ανατολή. Όμως, το συμπέρασμα είναι ότι η Ρωσία δεν εμπιστεύεται τις κινεζικές προθέσεις σε μακροπρόθεσμη βάση και φοβάται τη αυξανόμενη κινεζική μετανάστευση στην τεράστια έκταση της Σιβηρίας και της Άπω Ανατολής. Με λίγα λόγια, η Ρωσία δεν είναι σε θέση να βρει το σωστό μίγμα μεταξύ των ξένων επενδύσεων που θα έφερνε το κινεζικό κεφαλαίο σε μεγάλη ποσότητα, και της «ισορροπίας» για πανύψηλη κινεζική παρουσία στην Σιβηρία και την Άπω Ανατολή.

Ένα άρθρο των Global Times   -που αποδίδεται, κατά ειρωνικό τρόπο, σε έναν Ρώσο επιχειρηματία με έδρα το Πεκίνο-   επεσήμανε πρόσφατα ότι τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης διάδωσαν «τρομακτικές ιστορίες» για την Κίνα που συμβάλλουν στις αρνητικές εντυπώσεις γι 'αυτήν   -«όπως ότι οι Κινέζοι λένε ψέματα και δαγκώνουν τους πελάτες, οι Κινέζοι  απαγάγουν τους  ίδιους τους συμπατριώτες τους, και ότι οι Κινέζοι παίρνουν το πετρέλαιο, το ξύλο και τις γυναίκες της Ρωσίας».

Το άρθρο ανέφερε ότι ο εθνικισμός στη Ρωσία είναι στα ύψη από την εποχή του Μπόρις Γιέλτσιν και η σινοφοβία είναι διάχυτη. «Οι συνηθισμένοι Ρώσοι έβλεπαν την Κίνα ως τη μεγαλύτερη απειλή, και το στερεότυπο παραμένει. Πολλοί Ρώσοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι τα κινεζικά προϊόντα είναι κακής ποιότητας, ότι οι Κινέζοι μετανάστες συναθροίζονται ατέλειωτα στη Ρωσία και ότι η Κίνα επιδιώκει να επεκταθεί σε ρωσικό έδαφος. Στα μάτια των απλών Ρώσων, ο τυπικός Κινέζος είναι αμόρφωτος, ρουστίκ και κακοντυμένος αγρότης».

Το άρθρο τονίζει τη δυσάρεστη αλήθεια, που είναι ότι η Ρωσία δυσκολεύεται να αποδεχθεί, ότι «η Ρωσία χρειάζεται τώρα το επαγγελματικό ταλέντο της Κίνας» και ότι η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος της Κίνας μπορεί να βοηθήσει στην παραγωγική ικανότητα της Ρωσίας «όπως ακριβώς η Σοβιετική Ένωση βοήθησε κάποτε την Κίνα με την κατασκευή των εργοστασίων της».

Το άρθρο συνεχίζει, « Εάν υπάρχει οποιοσδήποτε πιθανός κίνδυνος για την ανάπτυξη των σχέσεων με την Κίνα, αυτός βρίσκεται στην αδυναμία της Ρωσίας, παρά στα  φαντασμένα σχέδια της Κίνας. Οι περιοχές της Άπω Ανατολής και της Σιβηρίας έχουν χαλαρές σχέσεις με τις κεντρικές περιοχές της Ρωσίας» και είναι «πολύ σημαντικό» για τη Μόσχα να αναπτύξει σχέσεις με την Κίνα στην Άπω Ανατολή.

Από την άλλη πλευρά, «ορισμένες πολιτικές δυνάμεις στη Ρωσία, φιλελεύθερες σε μεγάλο βαθμό και τα εθνικιστικά κόμματα, απαιτούν το κλείσιμο της κινεζικής μετανάστευσης και επενδύσεων στις περιοχές της Άπω Ανατολής της Ρωσίας. Αλλά αυτή η απομόνωση δεν θα λειτουργήσει ποτέ. Οι γειτονικές σχέσεις με την Κίνα τροφοδοτούν χιλιάδες Ρώσους, ειδικά εκείνους που εργάζονται σε τομείς όπως τις μεταφορές, τον τουρισμό, το χονδρικό και το λιανικό εμπόριο.

 Το άρθρο θρηνήσει:

«Πολλοί Ρώσοι επηρεάζονται εύκολα από συναισθηματικές σκέψεις και προκατειλημμένες αναφορές των μέσων ενημέρωσης. Η ιστορική φιλία μεταξύ των δύο χωρών φαίνεται να  ξεθωριάσει, ειδικά με το θάνατο των παλαιότερων γενεών και στις δύο χώρες. Σήμερα οι νέοι τόσο στην Κίνα όσο και της Ρωσίας έχουν την τάση να κοιτάζουν προς τη Δύση και αποτυγχάνουν να αναβιώσουν  την ιστορική φιλία μεταξύ των δύο χωρών».

Αδικαιολόγητος  εκστασιασμός

Σύμφωνα με την κινεζική ερμηνεία, η Μόσχα έδωσε μια αυστηρή προειδοποίηση προς το Πεκίνο πρόσφατα σε ένα περιστατικό όπου Ρώσοι ακτοφύλακες πυροβόλησαν κινεζικό αλιευτικό σκάφος που έφερε την εθνικό σημαία και αλίευε παράνομα στη ρωσική οικονομική ζώνη στη θάλασσα της Ιαπωνίας στα μέσα Ιουλίου. Η Global Times εξοργίστηκε ότι η ρωσική ενέργεια ήταν απαράδεκτη, ήταν άνανδρη και ότι τέτοια «επιθετική συμπεριφορά ... δεν βλάπτει μόνο τη κινεζική εμπιστοσύνη στην προώθηση μιας μακροχρόνιας φιλίας με τη Ρωσία, αλλά επίσης παρέχει δικαιολογίες για τις δυνάμεις που επιδιώκουν να υπονομεύσουν τους σινορωσικούς δεσμούς».

Σε δεύτερο σχόλιο, μια εβδομάδα αργότερα, η εφημερίδα επανεξέτασε το θέμα και θεώρησε το περιστατικό στη Θάλασσα της Ιαπωνίας στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο της σχέσης Κίνας-Ρωσίας:

«Υπάρχει στρατηγική συνεργασία σε σημαντικά διεθνή θέματα ... ειδικά σε θέματα διεθνούς ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της αντίθεσης για τις προσπάθειες του Συμβούλιου Ασφαλείας του ΟΗΕ να θεσπίσουν αυστηρότερα μέτρα κατά της Ρωσίας. Η Κίνα βλέπει τη Ρωσία ως το πιο σημαντικό στρατηγικό εταίρο της».

« Ωστόσο, υπάρχουν προβλήματα  μεταξύ των δύο εθνών. Η Κίνα και η Ρωσία έχουν μια ολοκληρωμένη και συντονισμένη στρατηγική εταιρική σχέση. Παρ 'όλα αυτά, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει χάσμα ή σύγκρουση μεταξύ των δύο. Η Κίνα και η Ρωσία, και οι δύο, έχουν τα δικά τους εθνικά συμφέροντα. Ακριβώς όπως και κάθε άλλη διμερή σχέση στον κόσμο, οι σινορωσικές σχέσεις τελικά καθορίζονται από τα εθνικά συμφέροντα. Διαφορές ή ακόμη και συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες».

Τα σχόλια ήταν ασυνήθιστα έντονα, ακόμη και συμπτωματικά ή όχι, εμφανίστηκαν την παραμονή των επισκέψεων του προέδρου του Βιετνάμ και του υπουργού Εξωτερικών της Ιαπωνίας στη Ρωσία.

Μια συγκεκριμένη εντύπωση αναδύθηκε όταν ο Πούτιν σνόμπαρε τη πρόσκληση του Πρόεδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Μπαράκ Ομπάμα για τη σύνοδο κορυφής του G8 στο Καμπ Ντέιβιντ το Μάιο και στη συνέχεια επέλεξε να βάλει πρώρα για το Πεκίνο το Ιούνιο για την πρώτη επίσημη επίσκεψη της νέας προεδρίας του. Η Κίνα πιθανώς βοήθησε για τη διάδοση τέτοιας θετικής εντύπωσης , αφού ήταν κατ 'αρχήν τόσο ανοιχτά εκστασιασμένη για την επιστροφή του Πούτιν στο Κρεμλίνο κατά τις τελευταίες ρωσικές προεδρικές εκλογές   -σαν να ήταν η ίδια παγιδευμένη στη κινούμενη άμμο της εσωτερικής πολιτικής της Ρωσίας.

Ωστόσο, υπό το φως των μετέπειτα εξελίξεων, η Κίνα αναθεώρησε τη γνώμη της. Όταν ο Πούτιν και ο Χου συναντηθούν στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του APEC στο Βλαδιβοστόκ την επόμενη εβδομάδα, το έδαφος κάτω από τα πόδια τους μετατοπίστηκε από την τελευταία φορά που συναντήθηκαν στο Πεκίνο τον Ιούνιο.

Το Πεκίνο έχει ζυγίσει την απάντηση της Μόσχας για τις αυξανόμενες εντάσεις στην Άπω Ανατολή και την βρήκε πολύ μακριά από την υποστήριξη που αναμενόταν για την κινεζική θέση σχετικά με την εδαφική διαφορά  -παραβλέποντας ότι η Ρωσία έχει τους δικούς της νόμιμους λόγους που απορρέουν από τα ίδια συμφέροντα της για να μη πάρει θέση υπέρ καμίας  πλευράς. Έτσι, η Κίνα αφέθηκε να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η Ρωσία δεν έχει καμία διάθεση να συρθεί σε διπλωματικές κινεζικές καταιγίδες με τους γείτονές της ή τις ΗΠΑ.

Όλα τα είδη ραδιενεργών τεφρών

Αυτό μπορεί να συνεπάγεται ένα σωρό διπλωματικών κινήσεων από την πλευρά, όχι μόνο της Κίνα, αλλά όλων των σημαντικών παραγόντων στην περιοχή της Ασίας-Ειρηνικού. Ήδη, υπάρχει ορισμένη ωρίμανση της ιαπωνικής στάσης απέναντι στη Ρωσία που γίνεται εμφανή   -παρά τις επανειλημμένες προκλητικές ενέργειες της Μόσχας όσον αφορά τις Κουρίλες Νήσους (όπως ο πρωθυπουργός Ντμίτρι Μεντβέντεφ που επισκέφτηκε την επίμαχη περιοχή και η Μόσχα που ενισχύει τις στρατιωτικές δυνάμεις της στα νησιά.)

Αναμφισβήτητα, η Μόσχα δοκιμάζει τα όρια της υπομονής της Ιαπωνίας και δοκιμάζει τα όρια μιας διεκδικητικής πολιτικής για την ολοκλήρωση των Κουρίλων Νήσων, χωρίς να θέσει σε κίνδυνο την καλή θέληση της Ιαπωνίας. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα για συμβιβασμό με το Τόκιο, εν ευθέτω χρόνω. Ο Πούτιν είναι πρόθυμος για εξομάλυνση των σχέσεων της Ρωσίας με την Ιαπωνία. Μια φόρμουλα που πρότεινε η Μόσχα θα ήταν να υπάρξει ρωσοιαπωνική συνεργασία για την ανάπτυξη των Κουρίλων Νήσων.

Η Ρωσία ελπίζει να αξιοποιήσει τις σινοιαπωνικές εντάσεις για να ενθαρρύνει μεγαλύτερες ιαπωνικές επενδύσεις και δεσμεύσεις για την ανάπτυξη της Σιβηρίας και της ρωσικής Άπω Ανατολής, η οποία θα αντιστάθμιζε την παρουσία της Κίνας και θα  μείωνε την υπερ-εξάρτηση της Ρωσίας από τις κινεζικές επενδύσεις και εμπόριο.

Και πάλι, η Ρωσία έχει ήδη κάνει καλή πρόοδο στην επέκταση των επιχειρηματικών δεσμών και της δημιουργίας εξαγωγών στρατιωτικού υλικού προς το Βιετνάμ, το οποίο έχει επίσης συμφωνήσει με τη χρήση του Cam Ranh Bay από το ρωσικό ναυτικό.

Ένα σημείο του άμεσου ενδιαφέροντος κατά τις επόμενες εβδομάδες θα είναι το πώς τα αντίστοιχα «εθνικά συμφέροντα» της Ρωσίας και της Κίνας θα παιχτούν στη Μέση Ανατολή, ειδικά στη Συρία.

Στις 14 Αυγούστου, ο πρώτος γύρος του διάλογου ΗΠΑ-Κίνας για τη Μέση Ανατολή πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο. Αναθεωρώντας τις προοπτικές του νεοσύστατου φόρουμ, οι κινέζικοι σχολιασμοί επιδίωξαν να εναρμονίσουν τις προσεγγίσεις των ΗΠΑ και της Κίνας για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

Η People’s Daily  σημείωσε ότι ο διάλογος που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο ήταν «πραγματικά φυσικός», δεδομένου ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα έχουν «κοινά συμφέροντα» και «θα ήταν καλό» για την επίλυση των προβλημάτων της Μέσης Ανατολής, εάν οι δύο χώρες «ενίσχυαν τον διάλογο και την επικοινωνία τους».

Στην πρόσφατη συνέντευξη στη Rossiyiskaya Gazeta, ο Dai μίλησε επί μακρόν για την κινεζική στάση σχετικά με τη Συρία. Ενδιαφέρον να σημειωθεί, τόνισε ότι η Κίνα δεν έχει «ίδιο ενδιαφέρον για την αντιμετώπιση της κρίσης, και διατήρησε πάντα μια αντικειμενική και δίκαιη στάση». Ο Dai πρόσθεσε: « Σεβόμαστε την επιλογή του συριακού λαού και δεν παίρνουμε θέση για καμιά πλευρά. Αυτό στο οποίο είμαστε αντίθετοι είναι η  παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις».

Πράγματι, θα  υπάρξουν όλα τα είδη των ραδιενεργών τεφρών αν αναπτυχθούν ρωγμές στη ρωσοκινεζική αμοιβαία κατανόηση. Οι αντιλήψεις της Κίνας για τις αλλαγές στην Αίγυπτο διαφέρουν σημαντικά από αυτές της Μόσχας. Η επιλογή του Πεκίνου από τον προέδρο της Αιγύπτου Μοχάμεντ Μόρσι ως πρώτο προορισμό του για επίσημη επίσκεψη μετά την ανάληψη των καθηκόντων του είναι ενδεικτική του σχετικού ανοίγματος της Κίνας προς την παλίρροια ​​της Αραβικής Άνοιξης, σε σύγκριση με τον ακραίο δισταγμό και επιφύλαξη της Μόσχας για την Μουσουλμανική Αδελφότητα.

Και πάλι, οι σχέσεις της Ρωσίας με τα κράτη του Συμβούλιου Συνεργασίας του Κόλπου έχουν αγγίξει πολύ χαμηλό σημείο καθώς οι δεσμοί με το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία σημείωσαν κατακόρυφη πτώση λόγω της συριακής κρίσης. Η Ρωσία, αναμφισβήτητα, έχει λίγα να χάσει σε σύγκριση με τα συμφέροντα της στη Συρία. Αντίθετα, η Κίνα είναι πρόθυμη να διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με την πλούσια σε πετρέλαιο περιοχή του Περσικού Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, είναι η κύρια πηγή για την παροχή πετρελαίου του στρατηγικού αποθέματος της Κίνας. Το Κατάρ έχει επενδύσει στην Κίνα, ενώ η Κίνα επενδύει στο Κουβέιτ. Συγκριτικά, η Κίνα δεν έχει σχεδόν καθόλου ενδιαφέρον για τη συνέχιση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ.

Πράγματι, σε αντίθεση με τη δεκαετία του 1950, η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να χάσει χρόνο για να εξετάσει οποιοδήποτε σημάδι του νέου τρόπου σκέψης του Πεκίνου σχετικά με το φάσμα των περιφερειακών ζητημάτων. Η «αναπάντεχη επίσκεψη» από έναν ανώτερο Κινέζο στρατιωτικό αξιωματούχο στις ΗΠΑ τον περασμένο μήνα, συνέπεσε με την αποστολή του Dai στη Μόσχα.

Η κρατική εφημερίδα China Daily ανέφερε στις 23 Αυγούστου ότι η επίσκεψη στις ΗΠΑ του Cai Yingting, αναπληρωτή επικεφαλής του γενικού επιτελείου της ΛΔΚ, η οποία ξεκίνησε τέσσερις ημέρες νωρίτερα, δεν είχε ανακοινωθεί εκ των προτέρων από την Ουάσιγκτον ή το Πεκίνο και αφορούσε την «κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Κίνας και Ιαπωνίας» και εξέφρασε την ελπίδα να «εργαστούν σε πιο συγκεκριμένα και διαφανή σχέδια ανάπτυξης για τους δύο στρατούς».

Η αναφορά της China Daily  έλεγε ότι αντιπροσωπεία του  Cai περιελάμβανε «ορισμένους αρχηγούς των κινεζικών στρατιωτικών περιοχών και τον Chen Shoumin, αναπληρωτή επικεφαλής του τμήματος στρατηγικού σχεδιασμού του Γενικού Στρατηγείου της ΛΔΚ». Το δρομολόγιο του περιελάμβανε επίσκεψη στην αμερικανική βάση στη Χαβάη και τις βάσεις στο Φορτ Χουντ του Τέξας, και στο Μισούρι, με μετέπειτες συνομιλίες στο Πεντάγωνο.

Σίγουρα, οι συζητήσεις του Cai θα παρέχουν τα στοιχεία για την επικείμενη επίσκεψη του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Λίον Πανέτα στην Κίνα στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Εν τω μεταξύ, η Υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον έχει συμπεριλάβει μια στάση στο Πεκίνο κατά το ταξίδι της προς τη σύνοδο κορυφής  του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας (APEC) της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού. Ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι η Κλίντον ελπίζει να συζητήσει με την κινεζική ηγεσία το πρόβλημα της Βόρειας Κορέας, το ζήτημα των πυρηνικών του Ιράν, τη συριακή κρίση και το Αφγανιστάν.

Προφανώς, η μία φορά-στη-δεκαετία μετάβαση της εξουσίας στην Κίνα που είναι θέμα  εβδομάδων ή η θορυβώδη σύγχυση των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ δεν θα συγκρατήσουν τις δύο χώρες από την επιτάχυνση του ρυθμού της διπλωματικής εμπλοκής τους.

Οι συναντήσεις στο περιθώριο των συνεδριάσεων της συνόδου κορυφής του APEC αυτό το Σαββατοκύριακο στο Βλαδιβοστόκ υπόσχονται να είναι πολύ πιο συναρπαστικές και μοιραίες για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού από την έκβαση της ιδίας περιφερειακής χλιαρής διαδικασίας. Η συγκέντρωση των ηγετών κρατών στο Βλαδιβοστόκ θα αξιολογήσει έντονα τις διαφωνίες καθώς οι τεκτονικές πλάκες της ρωσοκινεζικής «συνολικής στρατηγικής εταιρικής σχέσης και συνεργασίας» δείχνουν σημάδια μετακίνησης.

Melkulangara Κ. Bhadrakumar

Πηγή

 http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2012/09/blog-post_9200.html#more

 

 http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2012/09/blog-post_6379.html#.UFgVwa4rfRR